ميرزا على خان نائينى ( صفاء السلطنة )

25

گزارش كوير ( سفرنامه صفاء السلطنه نايينى " تحفة الفقراء " ) ( فارسى )

تخت جمشيد يا تاج دوازده ترك كه از يادگارهاى سلاطين صفويه است بوده باشد . ثانيا : چرا در روزنامهء ملى شرح احوال شعرا را مىنويسى و مطالب عام المنفعه كه موجب تشريح اذهان و داراى نتايج اجتماعى است نمىنگاريد . ثالثا : چرا سروش شمس الشعرا نسبت خود را به امير نجم ثانى منتسب مىداند و شرحى مبتنى بر عدم لياقت امير نجم به استشهاد از تاريخ جبيب السير و متمم روضة الصفا نگاشته . رابعا : در بيان اينكه اشعار اين شاعر موافق قواعد علمى از جنبه اعتدال و صحت خارج است و داراى حسن مضمون و الفاظ نيست و به علاوه داراى الفاظى است كه در شعر آوردن آنها خوب نيست . چون عز و جل ، عليهم الصلوات ، عزى ولات ، مرآت ، ما بقى ، ترهاب عقارت و حيات ، خيرات ، تحرك ، حشرات ، ده و دو ، معرف هديه ، و بضاعت مزجات و بعضى از ابيات قصيدهء سروش را كه به نظر او خلل وزنى داشته در ذيل اين ابيات نقل نموده و در پايان قسمت اعتراض كرده ، كه چرا چنين شخصى را شمس الشعرا لقب دهند تا عصر و دوره را ننگين كنند ، و آنان كه اين آثار را مشاهده مىكنند بگويند اين‌كه شمس الشعرا است ديگران حالشان معلوم خواهد بود . اعتراض ديگر اين بوده چرا روزنامه در چاپخانهء سنگى چاپ شده و بايستى با حروف باشد و اين مكتوب در حدود 570 سطر « 40 » كتابت دارد . آغاز : قريتكا به منشى « روزنامهء ملت سنيهء ايران » مكتوب است . برادر مكرم من ، از تاريخ يوم جمعه چهاردهم ربيع الاول سنهء 1283 در شهر تفليس روزنامهء ملت ايران و اصل شد . به تقريبى كه در ذيل ذكر خواهد شد الخ . انجام : هم خودت به منافع وافره نائل خواهى شد و هم به ملت فوائد كثيره خواهى رساند . خداحافظ تو باد فى 17 شهر رمضان پارس ئيل 1283 در تفليس تحرير شد » . بدنبال انتشار نسخهء خطى اين « كريتكا » باب انتقاد در ايران باز شد و يكى از نويسندگان روزنامه ملت سنيهء ايران « مرتضى قلى خان پسر ميرزا على محمد خان نظام الدوله كه از حفيدهء محمد حسينخان صدر اعظم اصفهانى است و در تهران متوطن بوده و به سال 1306 [ ه . ق ] در همانجا وفات نموده و در فنون ادبيه و علوم عربيه و نظم و نثر عربى و فارسى از دانشمندان و اساتيد به شمار مىآمده و كتاب جمرات و اشعهء قدسيه از اوست » « 41 » جوابى به انتقاد ميرزا فتحعلى آخوندزاده نوشته كه بنا به آنچه ضياء الدين حدائق ذكر

--> ( 40 ) - متن : 570 بيت . ( 41 ) - ضياء الدين حدائق ، فهرست كتابخانهء مدرسه عالى سپهسالار جلد 2 صص 97 - 96 .